Welkom
WERVEND TEKSTJE
Over Datum – een andere kijk op voedselhulp is een participatieve documentaire over de rol van voedselhulp in de hedendaagse samenleving. Mensen met armoede-ervaring, vrijwilligers, onderzoekers en beleidsmakers werkten samen aan deze film. Hij toont zowel de kracht van solidariteit als de grenzen van een systeem dat nooit bedoeld was om structurele armoede op te vangen.
LIJST MET MEDEWERKERS
Een film van BMLIK, KRAS en De Stadsacademie
Scenario en regie: Cléis Perez Herrero
Co-scenarist en co-regisseur: Amber Steyaert
Producer: Universiteit Gent – Joost Dessein
Camera: Willkamayu Oomen
Geluid & montage: Ida van Koolwijk
Sounddesign & colourgrading: Nolan Decreton
Scenario theaterscenes: Wesley De Caluwé, Robin Fostier, Christine Jacobs, Géry De Keyser, Wesley De Caluwé Junior, Michelle Luisje, Billy, Mathilde Verhelst, Guy Cammaert, Cléis Perez Herrero
Met de verschijning van: Géry De Keyser, Christine Jacobs, Mathilde Verhelst, Joost Dessein, Didier Reynaert, Hedwig Bockstael, Merita Jukaj, Greet van Overloop, Lieven De Pril, Anonieme vrijwilliger, Koen Geirnaert
Acteurs: Wesley De Caluwé, Christine Jacobs, Milan Luisje, Géry De Keyser, Wesley De Caluwé Junior, Billy
OORSPRONG / ONTSTAAN
De documentaire Over Datum vindt zijn oorsprong in het masterproefatelier “Voedselhulp 2.0” van de Stadsacademie (UGent). In dit participatieve traject werden de ervaringen van gebruikers en vrijwilligers in de voedselhulp samengebracht met wetenschappelijke inzichten.
Studenten en onderzoekers uit verschillende opleidingen gingen samen aan de slag met BMLIK en Kras vzw. Ze vertrokken vanuit enkele fundamentele vragen:
Is voedselhulp wel een rechtvaardige manier om armoede aan te pakken?
En kunnen we toewerken naar een samenleving waarin iedereen volwaardig mee aan tafel zit?
De samenwerking bracht heel wat inzichten naar boven. Voor veel mensen en organisaties in het Gentse voedselhulplandschap waren die herkenbaar, maar ze krijgen nog te weinig ruimte in het brede maatschappelijke debat. Dat vormde het vertrekpunt voor dit filmproject.
Daarna volgde een nieuw participatief traject, onder begeleiding van Cléis Perez Herrero en Amber Steyaert, waarin samen werd gewerkt aan het scenario van de film.
Naast interviews en getuigenissen bevat Over Datum ook theatrale scènes. Die ontstonden tijdens groepsgesprekken met mensen met armoede-ervaring, rond thema’s zoals participatie, mensenrechten, menswaardigheid en de rol van voedselhulp.
De theatermethodiek maakte het mogelijk om niet alleen individuele verhalen te tonen, maar ook wat mensen gemeenschappelijk ervaren. De scènes brengen daarom geen persoonlijke getuigenissen, maar verbeelden gedeelde ervaringen, terugkerende patronen en structurele knelpunten binnen de voedselhulp.
In de zomer van 2025 werd de film gemonteerd. In het najaar kregen alle betrokkenen de kans om feedback te geven, die werd meegenomen in de finale versie.
Op 12 december 2025 ging Over Datum in première in KASK Cinema.
Vandaag is de film klaar om een breed publiek te bereiken. Zo willen we dialoog op gang brengen tussen iedereen die betrokken is bij voedselondersteuning: beleidsmakers, aanbieders, academici, vrijwilligers én de mensen die er gebruik van maken. Deze film wil de blik openen, vragen oproepen en het gesprek voeden over hoe we samen tot duurzame oplossingen kunnen komen.
Een andere kijk op voedselhulp
Over datum zoomt in op de rol van voedselhulp in de hedendaagse armoedebestrijding
We maakten deze film niet alleen. Mensen met armoede-ervaring, vrijwilligers in de voedselhulp, onderzoekers en beleidsmakers werden betrokken in elke stap. Zij gaven vorm aan het scenario, brachten zelf hun boodschap in de film, gaven feedback tijdens het montageproces en voeren nu mee de promotie. De verhalen die zij vertellen tonen de kracht van solidariteit, maar maken ook de grenzen zichtbaar van een systeem dat nooit bedoeld was om structurele armoede op te vangen.
Waarom Over Datum?
De titel Over Datum verwijst naar meerdere lagen van de realiteit van voedselhulp vandaag.
Voor gebruikers en vrijwilligers is “over datum” vaak letterlijk voelbaar: gedoneerd voedsel is vaak na enkele dagen al niet meer houdbaar, het aanbod is beperkt en wie niet kan op een afhaalmoment moet een week of twee wachten.
Maar de titel verwijst ook naar iets fundamenteler: het systeem van voedselhulp zelf is over datum. De documentaire stelt de vraag of voedselhulp, zoals ze vandaag georganiseerd is, nog van deze tijd is als instrument tegen armoede.
Voedselhulp is de voorbije jaren uitgegroeid tot een vaste pijler binnen de armoedebestrijding.
In Gent alleen al maken meer dan 17.000 mensen gebruik van voedselhulp, gedragen door meer dan 600 vrijwilligers. Tegelijk botst het systeem steeds harder op zijn grenzen:
- De druk op vrijwilligers neemt toe. Het werk vraagt een grote fysieke en mentale inzet, vrijwilligers worden ouder en de financiële en logistieke uitdagingen groeien. Ze kampen bovendien vaak met verouderde of onvoldoende infrastructuur.
- Het aantal mensen dat hulp nodig heeft stijgt, terwijl het aanbod van voedseloverschotten daalt. Recente berichtgeving, van lege rekken in de voedselbanken en het wegvallen van Europese steun, toont hoe kwetsbaar dit model is.
Dergelijk nieuws leidt in het maatschappelijk debat vaak tot de oproep voor “meer voedselhulp” of “meer overschotten”. Fundamentele vragen over de rol van voedselhulp in een duurzame armoedebestrijding blijven daarbij onderbelicht.
Vandaag wordt het systeem vooral aangestuurd door wat er overschiet in de voedselketen, niet door de noden van mensen in armoede of door kansen op structurele verandering. Veel voedselinitiatieven — en hun gebruikers — voelen zich daardoor herleid tot het eindpunt van een falend systeem, als een soort vuilbak voor overschotten.
Het maakproces: een participatief traject
Doel van het project
Met Over Datum willen we ruimte creëren voor kritische reflectie over de rol van voedselhulp in onze samenleving. We spreken we daarom over “noodhulp onder protest”; Hiermee bedoelen we dat hoewel voedselhulp tijdelijk verlichting kan bieden voor een krap gezinsbudget, het hier nooit bij mag blijven.
Wat is er dan wel nodig? De documentaire schuift drie prioriteiten naar voren:
- Investeer in structurele armoedebestrijding
Beleid en middelen moeten in de eerste plaats gaan naar maatregelen die armoede voorkomen en oplossen. Het antwoord op armoede kan niet bestaan uit het steeds verder verdelen van voedseloverschotten.
- Gebruik voedselondersteuning als hefboom
Voedselondersteuning kan alleen zinvol zijn wanneer ze tijdelijk, kwaliteitsvol en ondersteunend wordt aangeboden. Ze moet fungeren als hefboom naar sociale rechten, via een warm onthaal dat actief noden detecteert en mensen gericht toeleidt naar ondersteuning. Zo kunnen mensen opnieuw onafhankelijk en zelfredzaam leven — een essentieel onderdeel van sociale rechtvaardigheid.
- Luister naar en erken ervaringsdeskundigheid
De stemmen van gebruikers en vrijwilligers moeten een centrale plaats krijgen in beleid, uitvoering en evaluatie. Zij weten als geen ander wat werkt, wat faalt en wat nodig is om voedselhulp rechtvaardiger en menswaardiger te maken.
VOORWAARDEN VERTONING FILM
Wil je Over Datum – een andere kijk op voedselhulp vertonen in jouw organisatie, school of buurt? Dat kan! We stellen de film graag ter beschikking, zodat het gesprek over voedselhulp en armoede verder kan groeien.
Om dit op een goede manier te laten verlopen, vragen we enkele afspraken te respecteren:
De film wordt steeds in zijn geheel vertoond, zodat de volledige inhoud en opbouw tot hun recht komen.
De film wordt gratis ter beschikking gesteld. We vragen wel dat eventuele inkomsten uit de vertoning kostendekkend blijven. Wanneer de film deel uitmaakt van een breder evenement, zoals een studiedag of festival, kan er wel een inkomprijs gevraagd worden voor het geheel van het programma.
We beschikken over een groep ervaringsdeskundigen, gebruikers en vrijwilligers binnen de voedselondersteuning, die mee aan de film hebben gewerkt en opgeleid zijn om context te geven bij de vertoning en deel te nemen aan een nabespreking. Hun aanwezigheid kan het gesprek verdiepen en extra betekenis geven aan de film. Heb je interesse om iemand uit deze groep uit te nodigen, neem dan gerust contact met ons op.
Wanneer iemand van BMLIK, Kras vzw of UGent aanwezig is bij de vertoning, vragen we enkel een onkostenvergoeding. Bij vertoningen in privéorganisaties waarderen we daarnaast een vrije bijdrage (“geef wat je kan”) ten voordele van BMLIK of Kras vzw.
Indien er bij de vertoning niemand van de partnerorganisaties (BMLIK, Kras vzw of UGent) aanwezig kan zijn, vragen we om het introfilmpje te tonen. Daarin geven de partners de nodige context bij de film en het traject waaruit die is ontstaan.
We moedigen organisatoren sterk aan om na de film ruimte te voorzien voor een nabespreking of dialoog. De film wil het gesprek openen, en uitwisseling met het publiek is daarin essentieel. Onderaan deze pagina vind je inspiratie en mogelijke werkvormen om zo’n nabespreking vorm te geven.
Daarnaast horen we graag hoe de film wordt ontvangen. Daarom vragen we om na de vertoning kort terug te koppelen via vier vragen:
- Wie was het publiek? Hoeveel mensen waren aanwezig?
- Welke kernboodschap nemen jullie mee uit de film?
- Waar willen jullie verder mee aan de slag?
- Is er nog iets dat jullie willen meegeven aan het filmcollectief?
Deze feedback helpt ons om de impact van de film beter te begrijpen en het project verder te versterken.